Sıcaklık Laboratuvarları

-A +A

Sıcaklık Laboratuvarları; Kontak Sıcaklığı, Radyasyon Sıcaklığı ve Nem Laboratuvarı olmak üzere üç alt laboratuvardan oluşmaktadır. Laboratuvarın verdiği hizmetler ve çalışma alanları aşağıda özetlenmiştir. 

KONTAK SICAKLIĞI LABORATUVARI

Kontak Sıcaklığı Laboratuvarı yedi temel SI biriminden biri olan sıcaklık birimi Kelvin’i (K) oluşturmaktadır. Laboratuvar tarafından ITS-90 ölçeğinde 83,8058 K (-189,3442 °C) ile 1234,93 K (961,78 °C) sıcaklık aralığında tanımlı interpolasyon cihazı olan platin direnç termometrelerin birinci seviye kalibrasyonları gerçekleştirilmektedir. Bahsedilen sıcaklık aralığı için ITS-90 ölçeğinde tanımlanmış sabit noktalar ve faz geçiş sıcaklıkları aşağıdaki gibidir:

- Argon üçlü nokta sıcaklığı (-189,3442 °C),

- Civa üçlü nokta sıcaklığı (-38,8344 °C),

- Suyun üçlü nokta sıcaklığı (0,010 °C),

- Galyum ergime nokta sıcaklığı (29,7646 °C),

- İndiyum donma nokta sıcaklığı (156,5985 °C),

- Kalay donma nokta sıcaklığı (231,928 °C),

- Çinko donma nokta sıcaklığı (419,527 °C),

- Alüminyum donma nokta sıcaklığı (660,323 °C),

- Gümüş donma nokta sıcaklığı (961,780 °C)

Tüm bu sabit noktalar sıcaklık laboratuvarı bünyesinde mevcut olup, izlenebilirlikleri uluslar arası karşılaştırmalar ile garanti altına alınmıştır.Tanımlanan sıcaklık değerlerinin elde edilmesinde kullanılan sabit nokta hücreleri laboratuvar bünyesinde oluşturulur ve muhafaza edilir. Sıcaklık ölçümlerindeki izlenebilirlik zincirinin en üst seviyesinin oluşturulmasıyla birlikte endüstri ve savunma sanayisinin taleplerini karşılamak üzere, ITS‑90 ölçeğine izlenebilir her türlü sıcaklık ölçüm ve kalibrasyonları gerçekleştirilmektedir. Laboratuvar, ITS-90 ölçeğinde tanımlı birincil ve ikincil seviye sıcaklık standartlarını oluşturarak ölçeği ikincil seviye laboratuvarlara aktarmaktadır. Birinci seviye ITS-90 sabit nokta hücrelerinin ve platin bazlı referans ısılçiftlerin yapımı laboratuvarın temel çalışmaları arasındadır.

RADYASYON SICAKLIĞI LABORATUVARI

Radyasyon Sıcaklığı yöntemi, uzaktan ve hızlı sıcaklık ölçümlerine olanak sağlamaktadır. Bu nedenle demir-çelik, tekstil, lastik, cam, kağıt, çimento ve gıda gibi ölçüm cihazının malzemeye zarar verebileceği veya cismin uzak ve ulaşılamayacak bir konumda olduğu durumlarda, askeri ve sivil amaçlı termal kamera ile gece görüş dürbünleri gibi sistemlerde kullanılmaktadır. Radyasyon sıcaklığı ölçeği her ne kadar yüksek sıcaklıklar için tanımlanmış olsa da, uygulamada özellikle gıda, tıp, inşaat gibi alanlarda -50 °C’ye kadar radyasyon sıcaklığı ölçümü yapılabilmektedir.

Uluslararası Sıcaklık Ölçeği’nin (ITS-90) gümüş donma sıcaklığı değeri olan 1234,93 K’in (961,78 °C) üzerindeki sıcaklıklarda Planck Işınım Kanunu ile tanımlanmış olan bölümü TÜBİTAK UME Radyasyon Sıcaklığı Laboratuvarı’nda oluşturulur. Laboratuvarda ITS-90 ölçeği oluşturulurken gümüş, altın ve bakır siyah cisim sabit nokta hücreleri kullanılmaktadır. Ayrıca indiyum, kalay, çinko, alüminyum siyah cisim sabit nokta hücreleri ile düşük sıcaklık aralığında ölçümler yapılmaktadır. Yüksek sıcaklık ölçüm belirsizliğinin iyileştirilmesi için ötetik sabit nokta siyah cisim hücreleri yapımı ve ölçümleri gerçekleştirilmekte ve referans radyasyon termometresi yapımı konusunda Ar‑Ge çalışmaları yürütülmektedir.

NEM LABORATUVARI

Laboratuvarda yapılan ölçümlerin izlenebilirliği sıcaklık, basınç ve akış ölçerlerin birincil seviye sistemlerde gerçekleştirilen kalibrasyonları ile sağlanmaktadır. Bağıl nem ve sıcaklık ölçümleri, -10 °C ile 70 °C aralığındaki ortam sıcaklık değerlerinde, % 11 rh ile % 95 rh bağıl nem değerleri arasında gerçekleştirilmektedir. Çiy-noktası sıcaklık ölçümleri ise -60 °C kırağı-noktası sıcaklığı ile 60 °C çiy-noktası sıcaklığı aralığında, -10 °C ile 70 °C aralığındaki ortam sıcaklık değerlerinde yapılmaktadır. Referans nem kaynağının izlenebilirliği basınç ve kontak sıcaklığı ölçümleri üzerinden sağlanmaktadır. Ayrıca referans nem kaynağı ve referans çiy- noktası ölçerlerin doğrulukları karşılıklı olarak izlenmektedir. Referans nem kaynağı ve çiy-noktası ölçerlerle uluslararası karşılaştırmalara girilmektedir.

Laboratuvarda rutubet ölçümleri, bağıl nem algılayıcı yapımı konusunda Ar-Ge çalışmaları yapılmaktadır. -80 °C ile 10 °C aralığındaki kırağı/çiy-noktası sıcaklığı değerlerinde hizmet verecek olan birincil seviye iki-sıcaklık nem kaynağı sisteminin kurulumu 2013 yılı içerisinde tamamlanmıştır.

Fotoğraflar