Termodinamik Laboratuvarları

-A +A

Radyasyon Sıcaklığı, Nem Laboratuvarı ve Termofiziksel Özellikler Laboratuvarı olmak üzere üç alt laboratuvardan oluşmaktadır. Laboratuvarın verdiği hizmetler ve çalışma alanları aşağıda özetlenmiştir. 

 

RADYASYON SICAKLIĞI LABORATUVARI

Radyasyon Sıcaklığı yöntemi, uzaktan ve hızlı sıcaklık ölçümlerine olanak sağlamaktadır. Bu nedenle demir-çelik, tekstil, lastik, cam, kağıt, çimento ve gıda gibi ölçüm cihazının malzemeye zarar verebileceği veya cismin uzak ve ulaşılamayacak bir konumda olduğu durumlarda, askeri ve sivil amaçlı termal kamera ile gece görüş dürbünleri gibi sistemlerde kullanılmaktadır. Radyasyon sıcaklığı ölçeği her ne kadar yüksek sıcaklıklar için tanımlanmış olsa da, uygulamada özellikle gıda, tıp, inşaat gibi alanlarda -50 °C’ye kadar radyasyon sıcaklığı ölçümü yapılabilmektedir.

UME Radyasyon Sıcaklığı Laboratuvarında -50 °C ile 3500 °C aralığındaki ölçümler ve kalibrasyonlar siyah cisimler ve referans radyasyon termometreleri kullanılarak gerçekleştirilmektedir.

Uluslararası Sıcaklık Ölçeği’nin (ITS-90) gümüş donma sıcaklığı değeri olan 1234,93 K’in (961,78 °C) üzerindeki sıcaklıklarda Planck Işınım Kanunu ile tanımlanmış olan bölümü TÜBİTAK UME Radyasyon Sıcaklığı Laboratuvarı’nda oluşturulur. Laboratuvarda ITS-90 ölçeği oluşturulurken gümüş, altın ve bakır siyah cisim sabit nokta hücreleri kullanılmaktadır. Ayrıca indiyum, kalay, çinko, alüminyum siyah cisim sabit nokta hücreleri ile düşük sıcaklık aralığında ölçümler yapılmaktadır. Yüksek sıcaklık ölçüm belirsizliğinin iyileştirilmesi için ötektik sabit nokta siyah cisim hücreleri yapımı ve ölçümleri gerçekleştirilmekte ve referans radyasyon termometresi yapımı konusunda Ar‑Ge çalışmaları yürütülmektedir.

 

NEM LABORATUVARI

Laboratuvarda yapılan ölçümlerin izlenebilirliği sıcaklık, basınç ve akış ölçerlerin birincil seviye sistemlerde gerçekleştirilen kalibrasyonları ile sağlanmaktadır. Birinci seviye bağıl nem ve hava sıcaklık ölçümleri, 11 %rh ile 95 %rh bağıl nem değerlerinde -10 °C ile 70 °C aralığındaki hava sıcaklık değerlerinde referans çiy-noktası nem ölçer kullanılarak gerçekleştirilmektedir. İkinci seviye bağıl nem ve hava sıcaklık ölçümleri, 20 %rh ile 90 %rh bağıl nem değerlerinde 10 °C ile 90 °C aralığındaki hava sıcaklık değerlerinde referans çiy-noktası nem ölçer kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Çiy-noktası ölçümleri -30 °C ile 60 °C kırağı/çiy-noktası sıcaklık aralığında, -10 °C ile 70 °C aralığındaki hava sıcaklık değerlerinde kabin içinde veya hava hattında gerçekleştirilmektedir. -80 °C ile 10 °C aralığındaki kırağı/çiy-noktası sıcaklık ölçümleri ise hava hattında ve referans çiy-noktası nem ölçer kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Tüm ölçümler ortam basıncında gerçekleştirilmektedir. Referans çiy-noktası nem ölçerler ve hava sıcaklık ölçerler ile nem kaynakları kullanılarak uluslararası karşılaştırmalara girilmektedir.

Laboratuvarda optik yöntemler kullanılarak rutubet ölçümleri konusunda Ar-Ge çalışmaları yapılmaktadır. 20 °C ile 90 °C aralığındaki çiy-noktası değerlerinde hizmet verecek olan birincil seviye tek-basınç nem kaynağı sistemi kurulumu tamamlanmış ve kalibrasyon hizmeti 2021 yılında verilmeye başlanacaktır.

 

TERMOFİZİKSEL ÖZELLİKLER LABORATUVARI

Laboratuvar kurulumu devam etmekte, ölçüm hizmeti kısmen verilmeye başlanmıştır.

Laboratuvar kapsamında aşağıdaki başlıklarda ölçüm hizmeti 2021 yılında verilmeye başlanacaktır.

  • Isıl genleşme
  • Isıl direnç
  • Isıl geçirgenlik
  • Isıl akış
  • Isıl iletkenlik